Shrub nedir: sirke, meyve ve şeker kimyası

Shrub nedir
Shrub, bugünkü bar diliyle meyve, sirke ve şekerin bir araya geldiği yoğun bir şurubu anlatır; bu şuruba içilebilir sirke adı da verilir. Sözcük Arapçadaki sharab köküne, yani içmek anlamına dayanır. Terim tarih boyunca iki farklı şeyi karşılamıştır. 17. ve 18. yüzyıl İngiltere'sinde damıtılmış içki, şeker ve narenciye suyu ya da kabuğuyla hazırlanan bir meyve likörünü; sonraki dönemde ise sirkeli meyve şurubunu ve bu şurupla yapılan içecekleri ifade etmiştir. Bugün kavram genellikle ikinci anlamıyla kullanılır.
Sirkeyle meyve saklamanın kökeni
Sirkeli şurubun ortaya çıkışı içecek kültüründen çok gıda saklamayla ilgilidir. 17. yüzyıl İngiltere'sinde üzümsü ve benzeri meyveleri mevsim dışına taşımak için narenciye suyunun yerini sirke almaya başlamış, bu saklama ürünleri de shrub olarak anılmıştır. Yöntem Atlantik'in öte yakasına da geçmiştir. 19. yüzyıl kayıtlarında shrub, tatlandırılıp koyulaştırılmış meyveli sirke şurubu olarak geçer.
Sirkenin kimyası
Sirkenin temel asidi asetik asittir ve iki aşamalı bir fermantasyonla oluşur. Önce maya şekerleri etanole dönüştürür, ardından asetik asit bakterileri etanolü asetik aside çevirir. Sofralık sirkeler genellikle yaklaşık yüzde 5 asetik asit içerir. Sirkenin asit derişimi sektörde grain birimiyle ifade edilir; 50 grain yaklaşık yüzde 5, gıda sanayisinde yaygın olan 120 grain ise yaklaşık yüzde 12 asetik asit oranına karşılık gelir.
Sirkenin saklayıcı etkisinin bir bölümü pH düşürmesinden gelir. Sirke bakteri ve küf gelişimini kısıtlayabilir; turşu gibi asitlendirilmiş gıdalarda ürün genellikle pH 4,6'nın altına indirilir.
Sirkenin hammaddeleri
Sirke tek bir hammaddeye bağlı değildir. Elma, hurma ve kuru üzüm gibi meyvelerden, tahıl ve maltlardan, şeker kamışından ya da palmiye özsuyundan üretilebilir. Yavaş fermantasyon sırasında yüzeyde asetik asit bakterileri ile selülozdan oluşan ve sirke anası adı verilen kaygan bir tabaka oluşur. Asetik asit oranı da sirke türüne göre geniş bir aralıkta değişir.
Asetik asit ve meyve asitleri
Asetik asit, zayıf ve tek protonlu bir asittir; narenciyedeki sitrik asit de zayıf bir asit olmakla birlikte üç iyonlaşabilir hidrojen taşır. Duyusal açıdan asetik asidin ayırt edici yanı belirgin kokusudur; bu nedenle yalnızca ağızda değil burunda da algılanır. Sirke, narenciyeye alternatif bir ekşitici olarak da anılır. Bir shrub'da ekşiliğin kaynağı yalnızca sirke değildir; meyvenin kendi asitleri de bileşime girerek ortamın asit profilini çeşitlendirir.
Şekerin görevi
Şeker bu sistemde iki iş görür. Birincisi duyusal düzeydedir: şeker asidi nötrleştirmez, ancak ekşiliğin algılanma biçimini değiştirerek keskinliği dengeler. Bu nedenle asit ortamda varlığını sürdürse de algılanan keskinlik azalabilir. İkincisi fizikseldir: şeker, meyve üzerine serpildiğinde meyvenin suyunu bırakmasını destekler; bu suyla birlikte çözünmüş bileşikler de dışarı çıkar.
Meyveden sirkeye ne geçer
Asitli sulu ortam, meyvenin suda çözünen şekerlerini, organik asitlerini ve aromalarının bir bölümünü kendine çeker. Süreçte ısı kullanılması ekstraksiyonu hızlandırabilir, buna karşılık uçucu aromaların bir kısmının kaybına ve pişmiş bir tat notasına yol açabilir. Asetik asidin kendisi de uçucu olduğundan, kaynatma sırasında keskin kokunun bir bölümü ortamdan uzaklaşabilir.
Görünüm ve yoğunluk
Sirke ile narenciye suyu arasındaki bir fark da görünümdedir. Narenciye suyuyla asitlendirilen karışımlar çalkalandığında bulanıklaşma eğilimi gösterirken, sirkeyle asitlendirilmiş sıvılar çalkalandıktan sonra da genellikle berrak kalır. Shrub, yüksek şeker ve aroma yoğunluğu nedeniyle derişik bir aroma ve asit kaynağı olarak tanımlanır. Kullanılan meyveye ve sirke türüne göre ortaya çıkan profil geniş bir yelpazede değişebilir.




Yorumlar